>> خشک شدن دریاچه روستای کزاز
چشمه یا سراب کزاز منبع اصلی و کم نظیر تامین آب زراعی این روستا پس از اجرای طرح پالایشگاه هفتم شازند بطور کامل خشک شده است.
خبرنگار نامه شهرستان شازند که همراه حسن بابایی عضو شورای اسلامی روستای کزاز از این منبع جوشان آب دیدن کرده است در گزارشی آورده است : این چشمه جوشان طبیعی که در نوع خود در شهرستان شازند بی نظیر است در جنوب روستای کزازو در غرب پالایشگاه هفتم اراک وحدود 2کیلومتری این طرح عظیم نفتی قرار دارد که بعد از احداث پالایشگاه وضرورت احداث چاههای عمیق آب برای تامین آب مورد نیاز این طرح، این چشمه طبیعی بطورکامل خشک شده است.
سید عطا عباسی کشاورز 75 ساله روستای کزاز در باره اهمیت این چشمه میگوید: شاید اغراق آمیز نباشد که حدود 100 اینچ آب از این چشه طبیعی که در اصطلاح محلی به آن دریاچه یا نیسان کزاز نیز میگویند فوران میکرد.
وی افزود: روستائیان پس از خشک شدن منابع آب زراعی این روستا به احداث 7 حلقه چاه عمیق و نیمه عمیق روی آوردند که منابع آب این روستا از این طریق آنها تامین میشود.
این معتمد محلی گفت: اراضی این روستا به علت آلودگی هوا ناشی از فعالیت دو مجتمع بزرگ پتروشیمی و پالایشگاه دچار بیماری شده است و گیاهان و درختان این روستا نشاط و طراوت طبیعی خود را از دست داده اند.
این کشاورز کزازی در ادامه به دیگر خساراتی که در اثر اجرای طرح های نفتی در این روستا ایجاد شده است اشاره کرد و گفت: رها سازی فاضلاب مجتمع پتروشیمی در بخشی از مزارع این روستا نیز موجب ایجاد آلودگی در این منطقه شده است.
وی به وسعت اراضی این روستا اشاره کرد و گفت: وسعت اراضی این روستا حدود 1000 هکتار بوده است که نیمی از آن رابرای اجرای طرح های نفتی تصرف کرده اند و بقیه اراضی در اختیار اهالی این روستا است.
وی همچنین افزود: پس از فعالیت دو مجتمع بزرگ نفتی 300 هکتار باغ موجود در این روستا نیز بعلت کم آبی خشک شده اند.
در جریان دیدار خبرنگار نامه شهرستان شازند از روستای کزاز حسن بابایی عضو شورای اسلامی روستای کزاز نیز در باره واحدهای خدمات رسان این روستا گفت: این روستا دارای خانه بهداشت ، دهیاری وشرکت تعاون روستایی است و از شبکه آب بهداشتی،برق، گاز ، مخابرات و راه آسفالت بهره مند است.
وی در باره تعلیم و تربیت دانش آموزان گفت: این روستا دارای دفتر نهضت سواد آموزی و 2 باب واحد آموزشی است که دختران و پسران راهنمایی و ابتدایی بصورت گردشی در آن تحصیل میکنند و دانش آموزان مقطع دبیرستان نیز برای تحصیل به دبیرستانهای شهر شازند و روستاهای توره و بازنه میروند که تعدادی در دبیرستانهای شبانه روزی و تعدادی نیز به صورت روزانه تحصیل میکنند.
عضو شورای اسلامی روستای کزاز در باره جمع آوری زباله این روستا گقت: یکدستگاه ماشین کمپرسی که از طریق شهرداری شازند اختصاص یافته است زباله خانگی این روستا را جمع آوری میکند.
وی شغل مردم این روستا را کشاورزی ، دامداری و کارگری قلمداد کرد و گفت: بیکاری یکی از معضلات این رویستا است .
حسن بابایی به مشکل حمل و نقل روستائیان اشاره کرد و گفت: حمل و نقل مسافر بعد از سهمیه بندی بنزین دشوار شده و نرخ کرایه نیز به بیش از دو برابر افزایش یافته است.
شایان گفتن است در سرشماری 1385 این آبادی از توابع دهستان پل دوآب بخش زالیان شهرستان شازند بوده است.
در سرشماری اخیر،جمعیت این آبادی 2148 نفر بوده است که 1048 نفر آن مرد و 1100 نفر زن هستند و در این روستا 1557 نفر باسواد و 402 نفر بی سواد هستند.
استاد ابراهیم دهگان مورخ صاحب نام شهرستان اراک در سال 1342 شمسی درباره کزاز می نویسد:
«نام بلوک و دهی است در طرف جنوب اراک.دهستانی است سردسیر.نام یکی از بلوک های 3گانه بخش آستانه شهرستان اراک بوده و از 92 آبادی تشکیل می شده و نیز ده مرکزی آن جا را کزاز می نامند.
جایی که امروز به نام کزاز معروف باشد.به غیر از دهستان موصوف جایی را در اسامی دهات کشور سراغ نداریم.جز این که ده کوچکی از توابع کرمانشاه ،به نام کزاز شیخ عبدالرحمن از توابع استان پنجم باشد که این ده مستحدث و به نام مالک آن جا که اصلا" عراقی و کزازی بوده نامیده شده است.
نام این بلوک که امروز کزاز خوانده می شود در قدیم به عنوان فائق ضبط گردیده است که به دو قسمت علیا و سفلی تقسیم می شده است.در تالیف زمان به صورت فائقین ضبط گردیده است.
از عبارت دو نفر نویسنده زبردست چون ابوریحان و حریری به خوبی مستفاد می شود که ناحیت کزاز متصف و معروف به سرما بوده است و شاید در قدیم آن را فائق کزاز یا سرزمین سرما می نامیدند که تدریجا" موصوف از میان رفته و صفت به جای موصوف نشسته است.
فرهنگ جغرافیایی ایران در سال 1328 شمسی درباره کزاز می نویسد:«ده ، جزء دهستان بالا بخش سربند شهرستان اراک که در 15 کیلومتری شمال خاوری آستانه و 5 کیلومتری خط آهن سراسری و دارای راه شوسه است.
این آبادی در منطقه ای کوهستانی و سردسیر واقع است،1027 نفر جمعیت دارد که مذهب آنان شیعه است و به زبان فارسی صحبت می کنند.
منابع آب روستا رودخانه هفته است و محصولات عمده آن غلات، بنشن،چغندرقند،انگور و قلمستان است.شغل اهالی زراعت،گله داری و قالی بافی است.راه اتومبیل رو دارد و کزاز از دو محله پایین و بالا تشکیل شده است.
آبادی کزاز در سال 1345 دارای 1482 نفر جمعیت ،در سرشماری 1355 دارای 1747 نفر جمعیت، در سال 1365 دارای 2271 نفر جمعیت و در سرشماری سال 1375 دارای 2238 نفر جمعیت بوده است.
در سرشماری 1375،آبادی کزاز از توابع دهستان پل دوآب بخش مرکزی شهرستان سربند(شازند) بوده است.
* حجت اله عباسی نویسنده، روزنامه نگار و مدرس دانشگاه و دارای دکتری مدیریت رسانه از دانشگاه تهران.