وقتی طرح های نفتی پالایشگاه، پتروشیمی و نیروگاه شازند ایجاد می شدند، چقدر خوشحال بودیم و روز شماری می کردیم که  شهرستان شازند و روستاهای آن متحول خواهند شد. اما چراچنین نشد؟ به قول یک ضرب المثل آستانه ای بزرگ شدن آن ذوق داره و ببار نشستن آن غصه!

طرح های نفتی پالایشگاه، پتروشیمی و نیروگاه شازند برغم اهمیت شایانی که در توسعه ملی دارند موجب دردسر شهروندان شازندی و بسیاری از روستاهای شازند شده است.  

این طرح ها به هوا، آب و خاک و همچنین به محیط زیست و سلامت مردم و بخش کشاورزی آسیب جدی وارد کرده اند. شهرستان شازند گوی سبقت را در آلودگی هوا از کلان شهرهایی مانند تهران،اراک، اصفهان و تبریز ربوده است .

بر اساس گزارش مراکز رسمی در بخش اعظم سال، شهرستان شازند با آلودگی هوا دست و پنجه نرم می کند . این موضوع حتی داد و فریاد نمایندگان اراک را در آورده است، اما به ندرت صدایی از شهرستان شازند شنیده می شود!

بهر حال این طرح های ملی متعلق به مردم هستند و باید واقع گرایانه با آنها مواجه شد. باید برای کنترل آلاینده ها و آسیب های این طرح ها فکر جدی شود.

بخش اول: خسارت به آ ب، هوا، و خاک

ایجاد طرح های نفتی و نیروگاهی موجب آسیب جدی به منابع آب شده است. حتی در روستاهای دور دست مانند نورآباد و ضیاءآباد که روزگاری با کندن 3 متر در عمق زمین به آب می رسیدند، امروزه با حفر چاه عمیق نیز به خواسته خود نمی رسند. بسیاری از قنات ها خشک شده است. منابع آب زراعی آسیب جدی دیده است. نفوذ فاضلاب در آبهای روستای بزرگ کزاز، خسارت جدی بر جا گداشته است. حرکت ریزگردها ناشی از خاک برداری در اراضی شهرستان مخل آسایش و آرامش مردم شده است و حتی در مواقع بسیاری از سال نمی توانند پنجره های منزل خود را باز کنند.

بخش دوم:آلودگی محیط زیست و سلامت مردم

این طرح ها موجب لطمه به محیط زیست طبیعی و محیط زیست انسانی شده اند. شهرستان شازند به عنوان مهم ترین شهرستان توریستی استان مرکزی با انواع نقاط دیدنی و تالاب های زیبا در معرض خطر جدی قرار گرفته است. مرگ تدریجی تالاب های مطرحی همچون عمارت و قنات های پرآب و دیدنی مانند دریاچه کزاز که به کلی خشک شده، به خشکسالی در شهرستان شازند به شدت دامن زده است.

همچنین با توسعه روزافزون این طرح ها مهمانان ناخوانده ای به منزل شازندی ها وارد شده است. رونق سقط جنین در روستای کزاز، چند مورد سرطان در روستای قدمگاه، تنگی نفس در مردم روستاهای اطراف طرح ها، سردردهای مزمن و آزار دهنده و تولد کودکان ناقص الخلقه از جمله این آسیب هاست.

این طرح ها موجب گرانی اجاره منزل و گرانی مایحتاج عمومی شده است به طوری که پاره ای از نرخ اقلام از جمله نرخ گوشت تقریباً با شهر تهران برابری می کند. نرخ میوه و حبوب گران است. فشار زیادی بر سفره مردم وارد می شود و روز به روز سفره انها کوچک تر می شود.

طرح های نفتی و نیروگاهی شازند البته منافع اندکی نیز برای شهرستان داشته است. در خوش بینانه ترین حالت بکارگیری حدود 20درصد نیروی بومی از استان مرکزی که بخش کمی از آن از شهرستان شازند و آن هم در مشاغل خدماتی است. علاوه بر این تخصیص بودجه آلایندگی به شهرستان از جمله این مزیت هاست .

بخش سوم: فضای کسب و کار

ایجاد این طرح ها به فضای کسب و کار و سرمایه گذاری در شهرستان شازند آسیب جدی وارد کرده است و سرمایه گذاران تمایلی به سرمایه گذاری در شهرستان شازند ندارند. بر اساس مطالعات طرح آمایش سرزمین، شهرستان شازند می تواند قطب گردشگری استان مرکزی محسوب شود، که به علت اثرات خارجی طرح های نفتی و نیروگاهی  چنین مزیت هایی نیز از بین رفته است.

واقعیت این است که مدیران کنونی این طرح ها هر چند در ایجاد انها در دهه هفتاد نقشی نداشته اند ولی الان می توانند در کنترل ضایعات و آلودگی های این طرح ها نقش موثری ایفا کنند. از اینرو چند پیشنهاد دراین باره ارایه می شود:

1-     1- ابتدا طرح علمی و پژوهشی برای شناسایی آلاینده ها، زیان ها و آسیب های طرح های نفتی و نیروگاهی اجرا شود.

2-     2- بعد از شناسایی آلاینده ها برای کنترل منابع آلوده کننده، طرح های علمی و عملی موثر با استفاده از فنون نوین از جمله علوم بیوتکنولوژی و نانو تکنولوژی اجرا شود. این طرح ها باید برای کنترل دود کش ها، مشعل ها، فاضلاب و آبهای سطحی اجرا شوند.

3-     3- برای توسعه فضای سبز در وسعت بسیارگسترده برنامه ریزی شود.

4-      4-اثرات خارجی این طرح ها موجب تحمیل هزینه بیماری روی دست کشاورزان و روستائیان شده است. برای جبران این مشکل فکری شود و بیماران آنها بر اساس گواهی مراکز معتبر بهداشتی و درمانی به طور کامل بیمه شوند.

5-     5- برای نگهداری و تامین هزینه افراد معلول از جمله 20 معلول روستای کزاز در جوار پتروشیمی اقدام شود.

6-      6- در حال حاضر حدود 30 درصد اعتبار آلایندگی به اراک و خنداب اختصاص می یابد. ضرورت دارد مستندات این اقدام برای افکار عمومی روشن شود که آیا واقعاً آلودگی این طرح ها به این مناطق سرازیر می شود؟! 

مممطالب مرتبط:

>>>>بوی آزار دهنده پتروشیمی بر فراز روستای کزاز

> > > آسیب جدی منابع آب روستای کزاز

>>>> بداقبالی کشاورزان روستای کزاز

>.>> افزایش چشم گیر بیماری در روستای کزاز