تحقيق درباره نسب امامزاده ها و خاندان اهل بيت عصمت و طهارت از جمله حساس ترين و سخت ترين گونه هاي پژوهش قلمداد مي شود. حساس بودن كار از آن جهت است كه هر نوع بي دقتي يا خداي ناكرده تحريف اطلاعات نه تنها جفا بر خاندان ابي طالب (ع) است بلكه ضايعات زيانبار تاريخي نيز برجا مي گذارد.

با اين حال فعاليت در اين عرصه نيز بسيار ارزشمند است از آن جهت كه شجره نامه بسياري از امامزاده هاي ايران به صورت دقيق در دست نيست. در سال هاي اخير موسسه تحقيقاتي بقاع متبركه با مديريت دكتر محمد مهدي فقيه بحرالعلوم در شهر قم  پژوهش هاي ارزنده اي را در باب نسب زيارتگاههاي استان مركزي به سرانجام رسانده است كه همت آنها را در خور تقدير مي دانم.

درباره شجره زيارتگاه سهل بن علي(ع) نگارنده اين وبلاگ در 15 سال پيش به نسخه اي خطي دست يافت كه مربوط به 130 سال پيش بود. اطلاعات آن سند تاريخي با تحقيقات اين موسسه متفاوت است چرا كه درنسخه خطي نسب امامزاده با 5واسطه به امام سجاد(ع) وتحقيقات اين موسسه حاكي از آن است كه نسب اين امامزاده با 5 واسطه به امام جعفر صادق (ع)مي رسد.بااين حالضمن تقدير فراوان از محققان اين موسسه و بدون هيچ گونه داوري درباره محتوي تحقيقات آنها، متن كامل تحقيقات موسسه دائره امعارف بقاع متبركه را براي خوانندگان محترم منتشر مي كنم. ان شاء ا...در آينده شاهد تحقيقات بيشتري دراين باره باشيم.

نسب شريف امامزاده سهل بن علي= ابو سهل احمد بن علي مدفون در شهر آستانه شهرستان شازند با 5 واسطه به امام جعفر صادق(ع) منتهي مي شود كه از قرار زير است:

سيد ابو سهل احمد بن علي بن محمد الارزق بن عيسي الرومي الاكبر بن محمدالاكبر بن علي العريضي بن الامام جعفر صادق(ع).

وي مكنّي به ابوالفضل وسيدي جليل القدر، عظيم الشان و بسيار بزرگوار بود. قديمي ترين سندي كه از هجرت خاندان او به قم خبر مي دهد، حسن بن محمد بن حسن قمي، مولف تاريخ قديم قم است كه مي نويسد: «حسن بن عيسي بن محمّدبن علي العريضي از مدينه به قم آمد و فرزندش علي بن حسن با وي همراه بود و از علي مذكور در قم ابولفضل حسين، و ابوالحسن عيسي و ابو جعفر محمد و ابوالقاسم حمزه و ابوعلي احمد متولد گشته اند.

از ابولفضل حسين بن علي، روايت شده كه جدش حسن بن عيسي، همراه موسي مبرقع فرزند بزرگوار امام جواد(ع) به قم آمد. بنابر اين معلوم مي گردد كه مهاجرت اين خاندان در ثلث آخر قرن سوم هجري بوده است. فرزند و نوادگان امامزاده سيد ابو محمد حسن بن عيسي از بزرگان سادات قم بوده و منصب نقابت علويان در قم و آبه را داشته اند و به زهد و تقوي آراسته بودند. برخي از اين خانواده به فارس و اصفهان مهاجرت نمودند و منشاءآثار و بركاتي براي اهالي آن ديار شدند.

سيد حسن بن عيسي، برادري داشته به نام سيد محمد كه به جهت آبي بودن چشم هايش به ارزق معروف شده است. از اين رو فرزندان او را به بني الارزق مي گفتند. او يك فرزندي به نام سيد علي داشته كه از او امامزاده جليل القدر سيد ابو سهل احمد معروف به سهل ابن علي به وجود آمده كه زياده با حشمت و بزرگوار بود ه است. متاسفانه در شهرت محلي او را سهل بن علي بن ابي طالب بن يوسف بن حسين الاصغر بن امام سجاد(ع) معرفي مي كنند كه يقيناً اين سلسله نسب مورد اعتماد علماي انساب نيست.

منابع: المعقبون419:2، المشجرالكشاف 226:1 ، تاريخ قم:228-224، الشجرةالمباركه:112، انوار المشعشين223:1، منتقلة الطالبيه:255 ، انجم فروزان:181، عمدة اطالب:186، الراغب:241، انوار پراكنده236:1-260،‌

تحقيق و تنظيم- موسسه دائره المعارف بقاع متبركه – دكتر محمد مهدي فقيه بحرالعلوم.